Wat is SG Ready? Warmtepomp sturen op prijs en zon

SG Ready staat op vrijwel elke warmtepompbrochure, maar bijna nergens staat wat je er thuis mee doet. Het is geen app en geen wifi-functie: het zijn twee simpele contacten die je met een relais aanstuurt. In deze uitleg lees je hoe de vier standen werken, wat je ervoor nodig hebt en wanneer het je iets oplevert.

Wat betekent SG Ready?

SG staat voor Smart Grid. Het label is opgezet door de Duitse brancheorganisatie Bundesverband Wärmepumpe samen met fabrikanten, en geeft aan dat een warmtepomp kan reageren op signalen van buitenaf.

• Het is een keurmerk, geen protocol. Er gaat geen data over de lijn, alleen twee contacten die open of dicht staan.
• De twee contacten heten K1 en K2 en worden potentiaalvrij geschakeld, meestal door een energiemanager of een relais.
• Samen vormen ze vier standen. Daarmee weet de warmtepomp of hij moet pauzeren, gewoon zijn gang mag gaan, of juist extra warmte mag maken.
• Vrijwel alle grote merken leveren het inmiddels, al zit de aansluiting soms achter een optionele module.

Wat doen die vier standen?

• Stand 1, blokkeren. De warmtepomp gaat uit, maximaal twee uur achtereen. Bedoeld voor momenten waarop het net overbelast is.
• Stand 2, normaal bedrijf. Beide contacten open. De warmtepomp volgt gewoon zijn eigen programma. Dit is de stand waarin hij het grootste deel van de tijd staat.
• Stand 3, aanzetadvies. De warmtepomp mag extra warmte maken en bijvoorbeeld de boiler verder opwarmen. Handig bij overschot van je zonnepanelen of bij een lage uurprijs.
• Stand 4, startopdracht. De warmtepomp gaat aan op vol vermogen, vaak met een hogere warmwatertemperatuur. Dit is de stand voor echt veel gratis of goedkope stroom.

Belangrijk om te snappen: je geeft een advies, geen commando. De warmtepomp mag zelf besluiten om een aanzetadvies te negeren, bijvoorbeeld omdat de buffer al warm is of omdat de compressor net is gestopt. Dat is precies zoals het hoort, want de beveiliging van het toestel gaat voor.

Wat heb je nodig om het te gebruiken?

1. Een warmtepomp met SG Ready-ingang. Kijk in de installatiehandleiding bij de aansluitklemmen, niet in de folder.
2. Twee schakelbare contacten. Dat kan een kant-en-klare energiemanager zijn, of twee losse relaismodules die je zelf aanstuurt.
3. Een aanleiding om te schakelen. In de praktijk is dat de uurprijs van een dynamisch contract, of het gemeten overschot van je zonnepanelen.
4. Voldoende buffer. Zonder buffervat of boiler kun je de warmte die je goedkoop maakt nergens kwijt, en dan valt de winst weg.

Hoe stuur je SG Ready aan met Home Assistant?

Dit is waar SG Ready aantrekkelijk wordt voor wie al een smart home heeft. De aansturing is namelijk opvallend simpel, juist omdat het maar twee contacten zijn.

• Twee relaismodules volstaan. Een Zigbee- of wifi-relais met potentiaalvrij contact per stuk, aangesloten op K1 en K2.
• De prijsdata heb je vaak al. Wie een dynamisch contract heeft, draait meestal al een integratie met de uurprijzen in Home Assistant.
• De automatisering is een drempelwaarde. Onder een bepaalde prijs stuur je het aanzetadvies, boven een bepaalde prijs blokkeer je, en daartussen laat je hem met rust.
• Alles blijft lokaal. Er komt geen cloud van de warmtepompfabrikant aan te pas, want je schakelt gewoon twee draadjes. Valt je internet weg, dan draait de warmtepomp door in normaal bedrijf.

Controleer na het inregelen of het ook echt werkt: vergelijk wanneer de compressor draaide met de prijscurve van die dag. Zie je geen verband, dan staat je drempel verkeerd of negeert de warmtepomp je advies.

SG Ready of rechtstreeks sturen via Modbus?

Deze afweging is belangrijk als je het echt goed wilt doen.

• SG Ready is eenrichtingsverkeer. Je stuurt een signaal en krijgt niets terug. Je weet dus niet of de warmtepomp je advies heeft opgevolgd, of hoeveel stroom hij op dat moment gebruikt.
• Het is grof. Vier standen is alles wat je hebt, terwijl je bij een dynamisch tarief liever fijner zou regelen dan aan, uit of harder.
• Veel warmtepompen hebben ook Modbus of een eigen API. Daarmee lees je wel terug: aanvoertemperatuur, vermogen, bedrijfsstand en storingen, en je kunt gerichter sturen.
• Modbus is wel merkafhankelijk. Waar SG Ready op elk gecertificeerd toestel hetzelfde werkt, verschilt de registerindeling per fabrikant en is de documentatie niet altijd openbaar.

Ons advies: begin met SG Ready, want dat werkt altijd en kost je twee relais. Blijkt je warmtepomp daarnaast Modbus te ondersteunen en wil je verder, stap dan later over of combineer beide. Wat je vooral niet moet doen, is een dure energiemanager kopen voordat je hebt gemeten of er bij jou iets te verschuiven valt.

Wanneer levert SG Ready weinig op?

• Zonder dynamisch contract. Bij een vast tarief is elk uur even duur, dus valt er niets te verschuiven behalve je eigen zonnestroom.
• Zonder buffer. Een warmtepomp die zijn warmte nergens kwijt kan, slaat het aanzetadvies gewoon af.
• Bij een te agressieve drempel. Blokkeer je te vaak, dan koelt het huis af en stook je dat later duurder terug. Comfort gaat voor de laatste euro.
• Bij een klein prijsverschil. Zijn de uurprijzen op een dag vlak, dan is er niets te winnen met verschuiven.

Overweeg je een warmtepomp, vraag de installateur dan om de SG Ready-klemmen direct mee aan te sluiten naar je meterkast. Achteraf een kabel trekken is het vervelende deel; de rest is een kwestie van twee relais en een automatisering. Dat de saldering op 1 januari 2027 stopt, maakt het verschuiven van verbruik naar je eigen zonnestroom bovendien belangrijker dan het nu is.

Verder lezen

• Wat is OpenTherm?
• 11 tips om slim energie te besparen
• Zonnepanelen koppelen met HomeWizard