Wat is Zigbee? Zo werkt het netwerk

Zigbee is het protocol waar de meeste betaalbare sensoren, lampen en stekkers op draaien. Je komt het tegen bij Philips Hue, Aqara, IKEA, Innr, Sonoff en Shelly, en het is voor veel mensen de eerste kennismaking met een hub. Op deze pagina lees je hoe het werkt, wat je ervoor nodig hebt en waarom het bereik soms tegenvalt terwijl het op papier prima zou moeten zijn.

Hoe werkt een Zigbee-netwerk?

Zigbee bouwt een mesh, een netwerk waarin apparaten elkaars berichten doorgeven. Daardoor hoeft niet elk apparaat de hub rechtstreeks te bereiken: een lamp in de schuur kan zijn signaal via de lamp in de gang naar binnen sturen. Hoe meer apparaten, hoe sterker het netwerk, en dat is het omgekeerde van wifi.

Maar niet elk apparaat doet mee aan dat doorgeven. Er zijn twee soorten, en dat onderscheid verklaart vrijwel elk bereikprobleem:

• Routers: apparaten op netstroom, zoals lampen, stekkers en inbouwmodules. Die staan altijd aan en geven het signaal van anderen door. Zij vormen het geraamte.
• Eindapparaten: alles op batterijen, zoals deursensoren, bewegingsmelders en knoppen. Die slapen het grootste deel van de tijd om stroom te sparen en geven niets door.

Een huis vol batterijsensoren zonder apparaten op netstroom heeft dus geen mesh, maar een hub waar iedereen rechtstreeks naartoe moet roepen. Dat is meestal de oorzaak als een sensor achter in de tuin wegvalt.

Wat heb je nodig om Zigbee te gebruiken?

Eén ding: een coördinator, oftewel het apparaat dat het netwerk opzet en beheert. Dat kan zijn:

• Een merkhub, zoals de Philips Hue Bridge of een Aqara-hub. Simpel, maar die praat meestal alleen goed met het eigen merk.
• Een algemene hub, zoals Homey Pro, die Zigbee ingebouwd heeft en merken door elkaar laat werken.
• Een dongle, bijvoorbeeld in Home Assistant. Daar koop je de radio los en kies je zelf tussen ZHA en Zigbee2MQTT.

Belangrijk: je kunt maar één coördinator per netwerk hebben. Heb je al een Hue Bridge en koop je er een Homey bij, dan praat Homey met de bridge of je haalt de lampen daar weg en koppelt ze rechtstreeks. Allebei tegelijk gaat niet.

Waarom hapert Zigbee soms?

Zigbee deelt de 2,4 GHz-band met wifi, bluetooth, magnetrons en babyfoons. Dat is druk, en het merkbare gevolg is vertraging of sensoren die af en toe wegvallen. Drie dingen helpen bijna altijd:

• Zet je Zigbee-kanaal en je wifi-kanaal uit elkaar. Ze overlappen standaard vaak, en beide zijn in te stellen.
• Leg een dongle aan een verlengkabel. Direct naast een computer of USB 3-poort vangt hij storing op. Een halve meter afstand doet wonderen.
• Zorg voor genoeg routers. Zie het punt hierboven: apparaten op netstroom dragen het netwerk.

Werkt Zigbee zonder internet?

Ja, en dat is het sterkste argument om ervoor te kiezen. Het gesprek tussen sensor en hub gaat rechtstreeks, zonder tussenstop op een server. Valt je internet weg, dan blijft een bewegingssensor gewoon je lamp aandoen. Alleen de melding op je telefoon buitenshuis heeft verbinding nodig.

Dat maakt Zigbee ook toekomstbestendiger dan een wifi-apparaat dat via de app van de fabrikant loopt. Gaat dat merk failliet of zet het de servers uit, dan is een wifi-apparaat een presse-papier terwijl een Zigbee-apparaat gewoon met je eigen hub blijft praten.

Zigbee, Z-Wave of Matter: wat kies je?

Voor de meeste mensen is Zigbee de verstandige standaardkeuze: het grootste aanbod, de laagste prijzen en vrijwel elke hub spreekt het. Z-Wave heeft minder aanbod maar last van minder storing, omdat het op een andere frequentie zit. En Matter is iets anders van orde: geen concurrent van Zigbee maar een gezamenlijke taal die over Thread of wifi loopt.

In de praktijk hoef je niet te kiezen. Een hub als Homey Pro spreekt ze alle drie tegelijk, dus je kunt per apparaat nemen wat het beste beschikbaar is.

Verder lezen

• Werkt met: past dit apparaat bij jouw systeem?
• Wat is Matter? Zo werkt het en wat het oplost
• Smart home platforms vergeleken